حسن حسن زاده آملى
289
ده رساله فارسى (فارسى)
اسطرلاب و يا سمت خورشيد در 8 خرداد و 22 تير و غيره ) ولى چون بحث در كليهء آنها طولانى خواهد بود لذا دو طريقه ذيلا ذكر مىشود : 1 - پس از تعيين طول و عرض جغرافيايى دقيق مكه و شهر منظور به وسيلهء دستورهاى حل مثلثات كروى سمت قبله تعيين مىشود « 1 » . اين طريقه خيلى دقيق بوده مىتوان درجات دقايق و ثوانى را نيز تعيين كرد ، ولى محتاج به محاسبات طولانى و استعمال لگاريتم بوده وقت زيادى مىگيرد و براى اشخاص غير ورزيده احتمال اشتباهات كلى مىرود و بايستى بازرسى نمود . 2 - اندازهگيرى سمت مكه روى كره . اين طريقه چنانچه با مهارت انجام شود سريع بوده و احتمال اشتباهات كمتر مىرود و دقت آن در حدود نيم درجه مىباشد . براى ساختن قبلهنماى مغناطيسى دقت طريقهء دوم كافى بوده ، معهذا با نتيجهء طريقهء اول و محاسبات استخراجكنندگان سابق تطبيق شده است .
--> ( 1 ) . دستور حل مثلثات كروى : در دستورهاى فوق چنانچه مثلا براى تهران در نظر بگيريم . A زاويهء متشكله بين نصفالنهار تهران و سمت قبله اين شهر . B زاويهء متشكله بين نصفالنهار مكه و دايره عظيمهاى كه از مكه و تهران بگذرد . C بين الطولين . a متمم عرض مكه . b متمم عرض تهران .